Chương trình phần mềm hoạt động như thế nào?

Một chương trình làm cho máy tính trở nên hữu ích. Nếu không có chương trình, một chiếc máy tính – cho dù mạnh mẽ đến đâu – cũng chỉ là một vật thể vô dụng. Tương tự như vậy, một cây đàn piano nếu không có người chơi thì cũng chỉ là một chiếc hộp gỗ mà thôi.

Máy tính có khả năng thực hiện những nhiệm vụ rất phức tạp, nhưng khả năng đó không phải là bẩm sinh. Bản chất thực sự của máy tính hoàn toàn khác. Máy tính chỉ có thể thực hiện những thao tác vô cùng đơn giản. Ví dụ, máy tính không thể tự hiểu được giá trị của một hàm toán học phức tạp, mặc dù trong tương lai gần điều này có thể trở thành hiện thực. Các máy tính hiện đại chỉ có thể tính toán những phép toán cơ bản như cộng hoặc chia, nhưng chúng làm điều đó rất nhanh và có thể lặp lại những thao tác này vô số lần.

Hãy tưởng tượng bạn muốn biết vận tốc trung bình của mình trong một chuyến đi dài. Bạn đã biết quãng đường, bạn cũng đã biết thời gian di chuyển, và bạn cần tính vận tốc. Tất nhiên, máy tính có thể giúp bạn thực hiện phép tính này, nhưng nó không tự nhận thức được những khái niệm như quãng đường, vận tốc hay thời gian. Vì vậy, bạn cần hướng dẫn cho máy tính thực hiện các bước: nhận một con số đại diện cho quãng đường; nhận một con số đại diện cho thời gian di chuyển; chia giá trị thứ nhất cho giá trị thứ hai và lưu kết quả vào bộ nhớ; sau đó hiển thị kết quả đó (đại diện cho vận tốc trung bình) theo cách mà con người có thể đọc được.

Bốn hành động đơn giản này tạo thành một chương trình. Tất nhiên, những mô tả trên chưa phải là ngôn ngữ mà máy tính có thể hiểu trực tiếp, nhưng chúng đủ rõ ràng để có thể dịch ra một ngôn ngữ mà máy tính chấp nhận được. Do đó, chúng ta cần các ngôn ngữ lập trình - là phương tiện để chúng ta hướng dẫn cho máy tính thực hiện các thao tác mà chúng ta mong muốn.

Bây giờ, hãy thử chạy chương trình đơn giản đầu tiên bằng ngôn ngữ Python:

Hãy thử thay đổi giá trị của quang_duong hoặc thoi_gian, rồi chạy lại đoạn mã trên, bạn sẽ quan sát thấy kết quả thay đổi.